1.O nas    2.Wyniki loty    3.Wystawy nagrody    4.Czołowe konkursy    5.Rozpłód    6.Galeria    7Artykuły    8.Sprzedam    9.Kontakt    10.Księga gości   


Golasowice 20.03.2006

Układ nerwowy i narządy zmysłu

Układ nerwowy i narządy zmysłu

Układ nerwowy jest jednym z najważniejszych. Kontroluje wszystkie czynności związane z życiem, sprawnością i zdrowiem danego osobnika. Czuwa nad dopasowaniem poszczególnych czynności; a narządy; tkanki; komórki ciała i inne układy muszą je wykonywać. W przeciwnym wypadku nastąpią zaburzenia; uszkodzenia ciała; choroba; a nawet; śmierć osobnika. Wystarczy uszkodzić jedną z ważniejszych części układu nerwowego, aby doprowadzić do śmierci ptaka. Dzięki układowi nerwowemu organizm znajduje się w stałej łączności z otoczeniem. Do najważniejszych funkcji układu nerwowego zaliczamy odbieranie regulację i koordynację czynności za pośrednictwem narządów odbiorczych (receptorów) bodźców zarówno ze środowiska zewnętrznego jak i wewnętrznego, oraz ich przewodzenie do narządów wykonawczych (efektorów), którymi są mięśnie i gruczoły. Czynności podstawowe jak krążenie krwi czy oddychanie podlegają ośrodkom nerwowym, które działają automatycznie. Każda część układu nerwowego jest powiązana z centralnym układem nerwowym. Centralna część układu nerwowego składa się z mózgowia i rdzenia kręgowego, częścią autonomiczną współczulną i przywspółczulną oraz część obwodową z narządami zmysłów. Elementarnymi jednostkami układu nerwowego są komórki nerwowe tzw. Neurony, posiadają różne kształty każda komórka jest zdolna do odbierania, przetwarzania i przekazywania informacji. Centralną częścią, skupiającą informacje i przemianę materii jest kadłub komórki nerwowej, zawierający jądro komórkowe. Od kadłuba biegną, w co najmniej dwóch kierunkach wypustki nerwowe. Wypustki dzielimy na krótkie wypustki (dendryty), które odbierają bodźce i przewodzą je do ciała komórki i długie wypustki (neuryty) przewodzące impulsy od ciała komórki najczęściej do innych (neurytów) lub do narządów wykonawczych (mięśni, gruczołów). Dzięki istnieniu dużej liczby skupionych dobrze zorganizowanych komórek w ośrodkach nerwowych i ogromnej liczbie połączeń między komórkami doskonale kontaktują się ze sobą i przekazują informacje. Potrzeby odżywcze komórek nerwowych są zaspokojone dzięki naczyniom krwionośnym. Szczególnie ważne jest ciągłe dostarczanie tlenu, którego komórki nerwowe potrzebują kilkanaście razy więcej od pozostałych komórek ciała. Krótkotrwała przerwa w dopływie tlenu do mózgowia powoduje jego nieodwracalne uszkodzenie. Mózg jest najważniejszym ośrodkiem kontroli i sterowania. Mózg gołębia jest siedem razy większy od mózgu gada, chociaż można zauważyć wiele cech wspólnych. Znacznie rozwijają się półkule mózgowe. Sklepienie tworzy tak jak u gadów płaszcz pierwotny. Płaty wzrokowe przesunięte są na boki a płaty węchowe bardzo słabo rozwinięte. Słabo rozwija się też międzymózgowie. Świetnie natomiast wykształcił się móżdżek, z przodu stykający się z półkulami mózgowymi, a z tyłu przykrywający rdzeń przedłużony. Z mózgu wychodzi dwanaście par nerwów, mimo że jedenasta para nie jest ostatecznie ukształtowana. Rdzeń kręgowy, podobnie jak u gadów, tworzy wyraźne zgrubienie w okolicy barkowej i lędźwiowej. Wychodzące z nich nerwy unerwiają skrzydła i nogi. U ptaków występuje również układ współczulny w postaci dwóch pni biegnących po bokach kręgosłupa oraz układ przywspółczulny.

Narządy zmysłów
Tradycyjnie wyróżnia się pięć narządów zmysłu: wzroku, słuchu, węchu, smaku i dotyku. U gołębi pocztowych pisze się też o zmyśle orientacji. Dotychczas nie zlokalizowano i nie zdefiniowano zakresu jego działania. Najważniejszym zmysłem ptaka jest wzrok. Istotną funkcję pełni również słuch. Pozwalają one odnaleźć pokarm i uniknąć niebezpieczeństw. Powonienie i smak odgrywają rolę drugorzędną. U ptaków zastał dobrze rozwinięty podstawowy schemat prostego oka. Jest on zmodyfikowany na drodze ulepszenia systemu soczewek, co dało wyraźniejszy obraz, a także przez znaczne powiększenie liczby i rodzajów wrażliwych na światło komórek siatkówki. Obraz jest przepuszczany przez rogówkę - zaokrąglone oko- we współpracy z elastyczną soczewką, która może przez to zmieniać swój promień krzywizny. Zmienia się punkt skupienia i tworzy wyraźny obraz na siatkówce, niezależnie od odległości obserwowanego obiektu. W rezultacie powstaje doskonały obraz. Oczy są położone w niewielkiej odległości od siebie, dzięki temu powstają obrazy lekko różniące się od siebie, które przetworzone w mózgu dają wrażenie głębi. Gołąb nie posiada małżowin usznych a otwory są zakryte piórami. Ucho wewnętrzne jest zarówno narządem słuchu jak i równowagi. Mechanizm słyszenia u ptaków przebiega w następujący sposób: fala dźwiękowa porusza błoną bębenkową, a pojedyncza kosteczka przenosi drgania do błędnika, następnie odpowiedni nerw transmituje te sygnały do mózgu. Narząd równowagi znajduje się w uchu środkowym i spełnia ważną rolę podczas lotu ptaka. Narządy węchu i smaku są bardzo słabo rozwinięte.